Орчны шинжилгээний мэдээ > Гадаргын усны чанар

Орхон аймгийн 2021 оны 12 сарын гадаргын усны чанарын тойм мэдээ

Шинэчлэгдсэн: 2022-01-27 00:29:22

Орхон аймгийн гадаргын усны чанарын

2021 оны 12 дугаар сарын тойм

Гадаргын усны чанар

Орхон аймгийн Байгаль орчны шинжилгээний лаборатори нь гадаргын усны хяналт-шинжилгээний хөтөлбөрийн дагуу 2021 оны  11 дүгээр   сарын  Хангал, Орхон голуудын хяналт-шинжилгээний нийт 4 цэгээс усны сорьц авч,усны химийн найрлага, чанарын 20 гаруй үзүүлэлт, тухайлбал усан орчин(pH), усны булингар,усны цахилгаан дамжуулах чанарын (EC), жинлэгдэх бодис(Ж/б), ууссан хүчилтөрөгч(O2), биохимийн хэрэгцээт хүчилтөрөгч(БХХ5), перманганатын исэлдэх чанар(ПИЧ), хатуулаг, кальци(Ca), магни(Mg), натри болон калийн ион(Na+K), сульфат (SO4), хлор(Cl), гидрокарбонат(HCO3), эрдэсжилт, аммони(NH4), нитритийн азот(NO2), нитратын азот(NO3), фосфор(P), фтор(F), төмөр(Fe)-ийг (цаашид дээрх үзүүлэлтүүдийг химийн нэр, томъёогоор тэмдэглэнэ) тодорхойллоо.

2021 оны 12 дугаар сард хийсэн орхон аймгийн гадаргын усны шинжилгээний дүнг усны чанарын гол үзүүлэлтүүдээр MNS4586-98усны чанарын стандарт дахь хүлцэх агууламж (цаашид ХА гэх)-тай харьцуулан харьцуулан 1 дүгээр хүснэгтэд үзүүллээ.

1 дүгээр хүснэгт

 

 

Хяналт-шинжилгээний цэг

Усны чанарын үзүүлэлт, мг/л

О2

БХХ5

ПИЧ

NH4

NO2

эрд

1

Хангал-Эрдэнэт доод I /сарын эхэнд/

10.24

0.9

1.9

0.39

0.024

0.066

2

Орхон- Хангал дээд

12.16

0.7

1.7

0.04

0.002

0.016

3

Орхон- Хангал доод

12.16

0.7

2.0

0.04

0.002

0.022

4

Хангал-Улаантолгой

11.52

0.9

4.6

0.03

0.004

0.055

5

Хангал-Хангал өртөө

11.52

0.8

1.8

0.04

0.002

0.049

6

Хангал-Эрдэнэт дээд

11.28

0.6

1.2

0.02

0.002

0.118

7

Хангал-Эрдэнэт доод II /сарын сүүлд/

11.00

2.5

2.0

0.13

0.004

0.080

 

Усны чанарын стандарт

MNS4586:98

6<

3.0

10.0

0.5

0.020

0.100

 

Тайлбар: БХХ5-биохимийн хэрэгцээт хүчилтөрөгч, ПИЧ-Перманганатын исэлдэх чанар, илр-илрээгүй, MNS4586-98 усны чанарын стандарт дахь хүлцэх агууламжаас давсан үзүүлэлтүүдийг тодруулав.

Хангал гол, Хангал голын Эрдэнэт дээд,  доод хяналт-шинжилгээний цэгээс 2 удаа сорьц авч  усны химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд голын усны эрдэсжилт 1210-1326 мг/л-т хэлбэлзэж, Хангал-эрдэнэт доод цэг дээр сарын эхэн үед дахин нитритийн азотын агууламж 1.2  ХА-аас дахин, сарын сүүлд ХА-аас даваагүй байна.  Перманганатын исэлдэх чадвар ХА-с  даваагүй байна. Эрдэнэт дээд цэг дээр фосфорын агууламж ХА-аас 1.2 дахин давсан байна. Хангал-Улаантолгой, Хангал-Хангал өртөө ХА-аас давсан үзүүлэлт байхгүй хэвийн хмэжээнд байна.

Орхон гол, Орхон голын Хангал дээд буюу цутгалаас дээш 0.5 км-т, Хангал доод буюу цутгалаас доош 0.5 км-т хяналт-шинжилгээний 2 цэгээс тус тус усны сорьц авч химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд Орхон голын усны эрдэсжилт Хангал дээд цэгийн орчим 416 мг/л байсан бол Хангал голын цутгалын нөлөөгөөр жинлэгдсэн бодисын агууламж нэмэгдэж, Хангал доод цэгийн орчим 506 мг/л, химийн үзүүлэлтүүд хэвийн горимд байна.

Хаягдал бохир усны хяналт-шинжилгээ

           2021 оны 12 дугаар сарын 01-нд, Орхон аймгийн Эрдэнэт хотын эрдэнэт үйлдвэрийн болон жаргалант сумын хаягдал ус цэвэрлэх байгууламж /цаашид ЦБ гэх/-ийн орох, гарах цэгээс сорьц авсан.  Эрдэнэт хотын  төв цэвэрлэх байгууламж  91.3%-тай цэвэршүүлсэн байна.  Жаргалант цэвэрлэх байгууламж  35.7%-ын цэвэршилттэй байна. БХХ5 нь төв ЦБ –ийн хувьд ХА-аас 1.8 дахин, Жаргалант сумын ЦБ нь 19 дахин ХА-аас давсан байна.  Төв ЦБ-ын гаралтын бохир усыг Эрдэнэт үйлдвэрийн хаягдлын аж ахуй руу татан авч цагаан тоос дарах үйл ажиллагаанд ашиглаж байна.

 

pH

БХХ5

Пич

Ж.б

NH4

NO2

NO3

P

Cr+6

Цэвэршилт

Цэгүүд

мг/л

мг/л

мг/л

мг/л

мг/л

мг/л

мг/л

мг/л

Эрдэнэт үйлдвэрийн ц/б

оролт

8.01

624.0

168.0

499.2

 

91.3%

гаралт

7.54

54.8

11.4

14.4

15.7

1.206

7.49

0.230

илр

 

Жаргалант сумын ц/б

оролт

8.48

896.0

176.0

536.4

 

35.7%

гаралт

8.42

576.0

84.0

341.2

39.71

0.020

0.53

0.550

0.024

 

MNS4943:2015

6.0-9.0

30

20

30

15

1.5

0.01